Informacje o regionie wodnym Warty
Zagrożenie - susza
Słownik Meteorologiczny pod redakcją Tadeusza Niedźwiedzia (Polskie Towarzystwo Geofizyczne i Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Warszawa 2003) podaje następujące definicje:
Susza: stosunkowo długotrwały okres (najczęściej co najmniej 15 dniowy) odznaczający się brakiem opadów atmosferycznych, małą wilgotnością powietrza i gleby, niskim stanem wody w rzekach; wyróżnia się suszę atmosferyczną, glebową oraz hydrologiczną
- susza atmosferyczna (meteorologiczna): długotrwały okres bezdeszczowej pogody i niskiej wilgotności powietrza przy wysokiej temperaturze.
- susza glebowa: okres z niedostateczną zawartością wody w glebie, w którym następuje więdnięcie roślin.
- susza hydrologiczna: długotrwały okres ujemnego salda bilansu wodnego, tzn. gdy poziom wody w rzekach i stany wód gruntowych znajdują się w strefie stanów niskich.
Zjawisko suszy nierozerwalnie wiąże się z klimatem. Ogłoszony w roku bieżącym raport w sprawie zmian klimatu, wskazuje i wyraźnie ostrzega, że w ciągu najbliższych 100 lat, nastąpią radykalne zmiany w Europie, w kierunku ocieplenia obszarów basenu Morza Śródziemnego (także Afryki) i przesunięcia się stref umiarkowanych na północ (Szwecja, Finlandia, Syberia).
Lista najcieplejszych lat w skali globalnej (Z.Kundzewicz)
| Nr porządkowy | Rok | Odchylenie od średniej (za 1961-1990) |
|---|---|---|
| 1 | 1998 | 0.548 |
| 2 | 2003, 2005 | 0.470 |
| 4 | 2002 | 0.462 |
| 5 | 2004 | 0.445 |
| 6 | 2006 | 0.420 |
| 7 | 2001 | 0.411 |
| 8 | 1997 | 0.353 |
| 9 | 1999 | 0.298 |
| 10 | 1995 | 0.269 |
| 11 | 2000 | 0.267 |
| 12 | 1990 | 0.255 |
| 13 | 1991 | 0.210 |
| 14 | 1988 | 0.180 |
| 15 | 1987 | 0.179 |
| 16 | 1983 | 0.177 |
| 17 | 1994 | 0.172 |
| 18 | 1996 | 0.141 |
Zmiany suszy 100-letniej wobec 1961-90 - projekcje dla lat 2020-tych i 2070-tych
(modele ECHAM4 i HadCM3, scenariusz IS92a). (Źródło: Lehner et al., 2005b).
Zacytujmy prof. Zbigniewa Kundzewicza z Polskiej Akademii Nauk:
Grożą susze! Mniejsza pokrywa śnieżna. Topnienie śniegu - wcześniej i szybciej. Niższa wilgotność gleby w lecie (ociepleniu towarzyszy wyższe parowanie i spadek opadów średnich w znacznej części Europy).
Ale jednocześnie:
"Zmiany klimatu powodują wzrost prawdopodobieństwa wystąpienia zjawisk ekstremalnych, takich jak powódź w Polsce w 1997 roku lub huragan Katrina w USA. Rośnie ryzyko, że w cieplejszym klimacie takie zjawiska ekstremalne będą coraz częstsze i coraz silniejsze. Mówią o tym wyraźnie modele klimatyczne. Eksperci każą się spodziewać wzrostu średniej temperatury i nasilenia różnych zjawisk klimatycznych. Ekstremalne opady będą coraz bardziej intensywne; z drugiej strony latem może brakować opadów i będzie coraz cieplej. W Polsce może być zarówno więcej powodzi, jak i suszy. O śniegu możemy powoli zapominać, a zimną zimę należy odkładać do lamusa"
Susza w Wielkopolsce
Już w roku 1996 RZGW w Poznaniu zlecił Instytutowi Meteorologii i Gospodarki Wodnej Oddział w Poznaniu, wykonanie opracowania pt. "Hierarchia potrzeb obszarowych małej retencji dla obszaru RZGW w Poznaniu". Opracowanie to zostało rozszerzone w roku 1997 przez pracę pt. "Hierarchia potrzeb obszarowych małej retencji w Polsce" wykonaną na zlecenie RZGW w Gdańsku, Szczecinie, Poznaniu, Warszawie, Gliwicach, Krakowie i Wrocławiu.
RZGW w Poznaniu doceniając wielkie zagrożenie jakie niesie ze sobą zjawisko suszy, zleciło wykonanie ocen zasobów wodnych rzek zlewni Warty: Gwdy, Drawy, górnej Warty, Obry, Prosny, środkowej i dolnej Warty, Noteci. Zlecono także określenie przepływów nienaruszalnych dla rzek zlewni Warty.
Z opracowań tych wynika, że obszar zlewni Warty jest najbardziej dotkniętym przez problemy suszy obszarem w Polsce. Określone kategorie I, II największych potrzeb w zakresie małej retencji - leżą w przeważającej części w zlewni Warty.
Hierarchia potrzeb obszarowych małej retencji
Hierarchia potrzeb obszarowych małej retencji w zlewni Warty
Częstotliwość występowania susz hydrologicznych w sferze I horyzontu wód podziemnych
Zasoby wodne dla obszarów RZGW w m³/mieszkańca/rok (Źródło: opracowanie IMGW w Warszawie)
